Werkvorm: De claimchecker

Sector: WO

Type werkvorm: Onderzoeksgerichte werkvorm met bronnen, bewijs en academische argumentatie.

Korte intro

In De claimchecker onderzoeken studenten of een prikkelende wetenschappelijke of maatschappelijke claim overeind blijft wanneer je die langs bronnen, bewijs en criteria legt. De werkvorm helpt studenten om minder snel mee te gaan in een overtuigende uitspraak en juist preciezer te kijken: wat weten we, wat denken we en wat moeten we nog controleren?

Doel

Studenten leren een claim ontleden, geschikte bronnen selecteren, bewijs wegen en een onderbouwd oordeel formuleren.

Voor wie

Geschikt voor wo-studenten in bachelor- en masteronderwijs. Werk in groepjes van 3 tot 4 studenten.

Benodigdheden

• Een duidelijke claim die aansluit bij het vakgebied
• Toegang tot artikelen, datasets, bronnen of literatuurdatabases
• Een beoordelingskader met criteria, zoals relevantie, betrouwbaarheid, onafhankelijkheid, actualiteit en methodische kwaliteit
• Optioneel: gedeeld document of digitaal bord om bewijs te verzamelen

Tijd

45 tot 75 minuten.

Werkwijze

1. Introduceer een scherpe claim, bijvoorbeeld: “Hybride werken verhoogt altijd de productiviteit” of een vakinhoudelijke variant uit je eigen discipline.
2. Laat studenten eerst individueel noteren of zij de claim voorlopig aannemelijk vinden en waarom.
3. Verdeel de groep in onderzoeksteams. Elk team zoekt minimaal drie bronnen die de claim ondersteunen, nuanceren of tegenspreken.
4. Laat studenten per bron kort beoordelen: hoe relevant is deze bron, hoe betrouwbaar is de methode en welke beperking zie je?
5. Laat elk team het bewijs ordenen in drie kolommen: ondersteunt, nuanceert, spreekt tegen.
6. Vraag de teams om hun voorlopige oordeel te formuleren in één zin: “De claim is houdbaar, tenzij…” of “De claim is te sterk geformuleerd, omdat…”
7. Laat teams elkaars oordeel kort bevragen. De focus ligt op bewijs en redenering, niet op gelijk krijgen.
8. Sluit af met een aangescherpte versie van de oorspronkelijke claim die wetenschappelijk preciezer is.

Differentiatie

Makkelijker: geef vooraf een kleine bronnenset en laat studenten vooral oefenen met wegen en vergelijken.

Uitdagender: laat studenten ook methodologische kwaliteit beoordelen of een alternatieve onderzoeksvraag formuleren die nodig is om de claim beter te toetsen.

Tips

• Kies een claim die aantrekkelijk klinkt, maar niet eenvoudig met één bron te beantwoorden is.
• Maak duidelijk dat twijfel en nuance geen zwakte zijn, maar onderdeel van academisch denken.
• Laat studenten onderscheid maken tussen bewijs, interpretatie en persoonlijke overtuiging.
• Gebruik bij digitale bronnen geen betaalde of privacygevoelige accounts als dat niet nodig is.

Afsluitende reflectievragen

1. Welke bron veranderde jullie oordeel het meest?
2. Waar zat de grootste onzekerheid in het bewijs?
3. Hoe zou je de oorspronkelijke claim preciezer en eerlijker formuleren?