Werkvorm: De AI-tegenstander: debateer tegen een chatbot

Korte intro:
Leerlingen oefenen met argumenteren door eerst zelf een standpunt te kiezen en daarna een AI-chatbot als kritische tegenstander te gebruiken. Zo leren ze niet alleen sterker formuleren, maar ook controleren of een digitaal hulpmiddel met goede of zwakke argumenten komt.

Voor wie:
Leerlingen vanaf ongeveer 13 jaar. Geschikt voor groepjes van 2 tot 4 leerlingen.

Leerdoel:
Leerlingen leren een standpunt onderbouwen, tegenargumenten herkennen en kritisch omgaan met AI-antwoorden.

Benodigdheden:
Een apparaat per groepje, toegang tot een AI-chatbot of een vergelijkbare digitale teksthulp, en een debatstelling. Zonder AI kan een ander groepje de rol van tegenstander spelen.

Tijd:
35 tot 50 minuten.

Stappenplan:

1. Kies een debatstelling die past bij je vak, bijvoorbeeld: “Mobiele telefoons moeten tijdens de hele schooldag in de kluis.”
2. Laat ieder groepje kiezen of ze vóór of tegen de stelling zijn.
3. Geef de leerlingen 5 minuten om zelf drie argumenten te bedenken, zonder AI.
4. Laat ze daarna de chatbot vragen om tegenargumenten te geven.
5. Leerlingen beoordelen de AI-reactie: welk argument is sterk, zwak, onduidelijk of onjuist?
6. Ze verbeteren hun eigen argumenten op basis van wat ze hebben ontdekt.
7. Laat elk groepje een kort debat voeren van 2 minuten.
8. Sluit af met een reflectie: hielp AI echt, of moesten leerlingen vooral zelf kritisch blijven denken?

Zo doe je dit met leerlingen:
Zeg bijvoorbeeld: “Gebruik AI vandaag niet als antwoordmachine, maar als oefenpartner. Jij blijft de denker.” Laat leerlingen altijd eerst zelf nadenken voordat ze de chatbot gebruiken. Help leerlingen die vastlopen met zinnen als: “Ons sterkste argument is…” of “Een mogelijk tegenargument is…”

Voor leerlingen die meer uitdaging aankunnen, kun je vragen om de AI-antwoorden te controleren op drogredenen. Leerlingen die meer structuur nodig hebben, geef je een invulschema met argument, bewijs, tegenargument en reactie.

Variaties:

1. Laat leerlingen de chatbot expres om zwakke argumenten vragen en deze verbeteren.
2. Laat leerlingen na het debat een korte reflectie schrijven: “Wat kon AI goed, en waar moest ik zelf slimmer zijn?”

Tips:
Gebruik geen namen of persoonlijke gegevens in de chatbot. Kies stellingen die veilig zijn voor de groep en voorkom onderwerpen die te persoonlijk worden. Bespreek vooraf dat AI overtuigend kan klinken, maar niet automatisch gelijk heeft. Laat leerlingen samenwerken zodat niet één leerling achter het scherm verdwijnt.

Afsluitende reflectievragen:

1. Welk argument werd sterker door feedback van de chatbot?
2. Waar gaf de chatbot een zwak of twijfelachtig antwoord?
3. Wat deed jij beter dan de AI?